Ostatnie (już pokryzysowe) miesiące na międzynarodowej arenie gospodarczej potwierdziły znany pogląd, że gdy mija poważne niebez­pieczeństwo, które dotąd dotyczyło wszystkich i łączyło ich, to potem każdy zaczyna myśleć przede wszystkim o własnych, narodowych interesach. Ten pogląd można było zobaczyć w polityce prowadzonej przez Stany Zjednoczone, Unię Europejską i kraje Dalekiego Wschodu z Chinami na czele. Podejrzewano więc, że w takim duchu przebiegać będą także obrady niedawnego szczytu G20 w Toronto. Stało się inaczej, bo okazało się, że uwaga uczestników szczytu skoncentrowała się głównie na nowych zagrożeniach. Uznano, że po niedawnym kryzysie na rynkach finansowych (a którego skutkiem była recesja), teraz światowa gospodarka stoi przed nowymi wyzwa­niami, a są nimi walka z nadmiernym deficytem, wysokim poziomem długu publicznego i szybkim jego wzrostem. Spójrzmy z dystansu na zaprezentowaną tam diagnostykę problemów, proponowane rozwiązania i zastosowaną argumentację ...

O złych stronach tego, co ze swoją gospodarką zrobili Grecy i o wpływie tego faktu na aktualną sytuację i perspektywy europejskiej gospodarki oraz europejskiej waluty powiedziano już prawie wszystko. Być może zaskoczę moich czytelników, ale ja widzę w powstałej sytuacji także coś pozytywnego dla całej Unii! Uważam, że ujawnienie w ostatnich miesiącach rzeczywistego stanu greckiej gospodarki i konsekwencje tego ujawnienia stały się silnym, ale w mojej ocenie korzystnym impulsem dla życia politycznego i gospodarczego na Starym Kontynencie. W rezultacie powinno to teraz sprzyjać bardziej realistycznemu spojrzeniu na strefę euro i UE oraz na perspektywy tego europejskiego projektu, powinno też przyczynić się do stworzenia nowych, systemowych rozwiązań w całej Unii. W końcówce XX wieku patrzyliśmy na gospodarkę Starego Kontynentu bardzo optymistycznie, znacznie przeceniając jej siłę i potencjalne możliwości rozwojowe a równocześnie nie docenialiśmy stanu, możliwości i koncepcji rozwojowych innych centrów polityczno - gospodarczych świata. Według założeń waluta europejska miała być alternatywą dla dolara, a realizacja Strategii Lizbońskiej miała doprowadzić do tego, że w 2010 roku unijna gospodarka będzie najbardziej konkurencyjną w świecie. A jak jest dzisiaj...

Z Bogdanem TRACZYKIEM – Prezesem Zarządu Agencji Rozwoju Lokalnego Spółka z o.o. w Gliwicach – rozmawia Jacek Broszkiewicz.

– Kompleks obiektów, które zajmuje Agencja dysponuje dużym parkingiem. Można tylko pomarzyć o postawieniu tam auta – tak jest zapchany. To znak czasów?

– W sąsiedztwie są budynku Politechniki, więc z naszego parkingu za darmo korzystają też studenci, ale ma pan rację – w naszej siedzi­bie przy ul. W. Pola znalazło swoje przytulisko 19 rozwijających się firm, którym pomagamy rozkręcić działalność, dzięki czemu zatrud­niają coraz większą liczbę zmotoryzowanych pracowników, niektóre z nich prowadzą intensywna działalność szkoleniową, mają wielu od­wiedzających je klientów – stąd ten tłok na parkingu. Wcale z tego powodu nie jesteśmy zmartwieni. Wręcz przeciwnie.

1. Światowa gospodarka w dalszym ciągu jest wielką tajemnicą. Są podstawy by postawić tezę, że charakter zmian w niej i mechanizmy rządzące tymi zmianami nie są znane i rozumiane w takim stopniu, jakby to wynikało z naszych potrzeb, jakbyśmy tego chcieli. To czyni, że podejmowane decyzje i sposoby ich realizacji są skierowane na nie do końca zidentyfikowany obiekt. W rezultacie istnieje duże ryzyko przy realizowaniu przedsięwzięć gospodarczych, a finalny wynik rzadko jest zbieżny z oczekiwaniami. Powyższa uwaga dotyczy nie tylko rzą­dzących krajowymi gospodarkami i kierujących globalnymi firmami. Odnosi się ona także do tych, którzy uważają się za ekspertów w sprawach gospodarczych, lub za takich są przez innych uważani. Nie widzę potrzeby uzasadniać powyższej tezy, bo koronnym dowodem na jej słuszność jest chociażby powstanie i przebieg ostatniego kryzysu, próby zdiagnozowania jego przyczyn, stosowane środki zarad­cze, ale też aktualny dziś stan gospodarki i już obecnie rozeznane w niej nowe zagrożenia. Potwierdzeniem tezy sformułowanej na wstepie jest także duża trudność w określeniu i skutecznym ko­rzystaniu z dostępnych mechanizmów decydujących o dalszym rozwoju gospodarki, trudność w formułowaniu programów niezbędnych działań, które mogą umożliwić skuteczne uniknięcie potencjalnych niebezpieczeństw.

Zazwyczaj ceny złota były ujemnie skorelowane z dolarem. Niekiedy współczynnik korelacji był bliski -0,9. Zielony tracił na wartości, zy­skiwało złoto, i odwrotnie - tak było dawniej. Od kilku miesięcy ta reguła nie sprawdza się. Złoto drożeje pomimo wzrostu wartości dola­ra. I tak, w ciągu miesiąca dolar zyskał wobec euro 8 proc., tymczasem cena złota wyrażona w dolarach wzrosła o 6 proc. W dniu dzi­siejszym ustalono kolejne rekordy notowań złota Dzisiejsze minima euro w relacji do franka to potwierdzenie trendu, który rozpoczął się jeszcze na jesieni 2007 r. Wtedy notowania EUR/CHF oscylowały wokół poziomu 1,68. Dzisiaj jest to niecałe 1,40. Początkowo frank zy­skiwał za sprawą swojego statusu bezpiecznej waluty, do której inwestorzy kierują się w sytuacjach kryzysowych. Później funkcję tę przejął dolar, ale frank pozostał mocny. Praktycznie przez cały 2009 r. notowaniami dość dobrze "opiekował się" Narodowy Bank Szwaj­carii (SNB), który często interweniował na rynku. W efekcie notowania krążyły wokół poziomu 1,50.

W trudnych dniach kryzysu 2007-9 mówiono, że po jego ustąpieniu gospodarka będzie już inna, niż była wcześniej. W opinii wielkich tego świata z początku 2010 roku kryzys już minął (?), jednak bez odpowiedzi pozostaje pytanie jaka ta gospodarka jest dzisiaj, co potwierdza przebieg ostatniego szczytu G20 w Kanadzie... Wydaje się, że nauczeni doświadczeniami ostatniego okresu powinniśmy mieć więcej pokory w próbach rozumienia gospodarki i jej mechanizmów. Trzeba pogodzić się z tym, że trafna analiza i diagnoza pojawiających się w niej sytuacji, zjawisk i procesów, to cel praktycznie nieosiągalny nie tylko dla menedżerów tysięcy polskich firm, ale także dla wielu rządzących gospodarkami krajów i globalnymi przedsiębiorstwami. Nie można ukrywać też tego, że to zrozumienie dzisiejszego świata biznesu jest zadaniem trudnym, a nierzadko przekraczającym możliwości także tych, którzy dziś uważają się za ekspertów i przez innych za takich są dotąd uważani. Moim zdaniem nie trzeba udawadniać powyższych opinii, bo dowodów na ich słuszność jest wiele w okresie ostatnich kilku lat. Uważam jednak, że mimo powyższych wątpliwości warto zastanawiać się nad tym problemem i każdy menedżer winien nieustannie zadawać sobie pytanie "jaka jest dziś światowa gospodarka" . W mojej ocenie podejmowanie takich prób to warunek konieczny skutecznego funkcjonowania w świecie biznesu...

Obawy o spowolnienie gospodarcze na świecie będą towarzyszyć nam również podczas tegorocznych urlopów. Wielu z nas będzie odpo­czywać w krajach, które mają poważne problemy, mamy więc szansę skonfrontować rzeczywistość z tym, co piszą i mówią medialni eko­nomiści...

Stwierdzenie, że ostatnie trzy lata w świecie to był okres dynamicznych zmian w globalnej gospodarce, a nawet powiedzenie, że domi­nował w nim kryzys gospodarczy, na pewno dla wielu z was wyda się mało oryginalne, a być może ktoś uzna je nawet za trywialne. Przyznaję, że ciekawsza jest próba spojrzenia w przód, przed siebie, chociaż na pewno jest to zadanie znacznie bardziej ryzykowne. To spoglądanie w przód z pozycji obserwatora, a nawet analityka procesów gospodarczych prowadzi mnie do wniosków, które z zawodowe­go, z poznawczego punktu widzenia nazwałbym interesującymi, chociaż w opinii czytelników mogą być uznane za mało optymistyczne. Nie wykluczam też, że niektórzy z was będą w tych sprawach posiadali inny niż mój pogląd. Proponuję więc wspólne spojrzenie na świa­tową gospodarkę i jej najbliższą przyszłość z kilku wybranych punktów widzenia, a ten artykuł proponuję uznać za przewodnik do na­szych wspólnych rozważań...

– Panie Ministrze, został Pan powołany na to stanowisko kilka tygodni temu. Jaki jest zakres Pańskich obowiązków i co uznaje Pan aktualnie za zadania priorytetowe?

– Do moich obowiązków należy przede wszystkim nadzór nad realizacją dwóch ogólnokrajowych programów - Kapitału Ludzkiego i Inno­wacyjnej Gospodarki. Przejąłem to odpowiedzialne zadanie w środku perspektywy finansowej 2007-2013, w momencie w którym pienią­dze wartkim strumieniem płyną już do beneficjentów. Głównym celem, który przed sobą stawiam będzie więc doprowadzenie do ich jak najbardziej efektywnego wykorzystania. Priorytetowo traktuję również dalszą pracę nad upraszczaniem procedur, tak aby cały proces ubiegania się o unijne środki, realizacji projektów, a na końcu ich rozliczenia, był bardziej przejrzysty i przyjazny dla beneficjenta. Waż­nym zadaniem jest także sprawne zamknięcie i ostateczne rozliczenie z Komisją Europejską programów finansowanych z budżetu na lata 2004-2006. W mojej gestii są programy Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw i Rozwój zasobów ludzkich oraz Inicjatywa Wspólnoto­wa EQUAL.

Rozmowa z Bernardem BŁASZCZYKIEM, podsekretarzem stanu w Ministerstwie Środowiska

– Jak uporządkować polski śmietnik? Co stoi na przeszkodzie, by to gminy, a nie firmy przewozowe decydowały dokąd i w jakiej postaci trafią odpady komunalne?

– Władztwo nad odpadami komunalnymi jest tylko jednym z elementów całego systemu postępowania z nimi. Nie jest celem samym w sobie. Bywa przyczyną konfliktów, bo niepotrzebnie przeciwstawia się ochronie środowiska – zasadę wolnej konkurencji. Środowisko musi być chronione, ale i koszty tej ochrony przed odpadami, muszą uwzględniać zamożność społeczeństwa. Gospodarka odpadami oparta jest na trzech filarach: prawie, technologiach i finansach. Dla rozwiązywania jej problemów muszą z sobą współpracować: admi­nistracja, jednostki naukowo-badawcze i przedsiębiorcy. W przypadku prawa ważne jest nie tylko to, by było ono dobre tj. umożliwiało osiąganie celów w zakresie gospodarki odpadami. Prawo musi być respektowane i egzekwowalne. Niewłaściwe jest więc przeciwstawia­nie sobie gmin i przedsiębiorców. Sukces wymaga porozumienia między nimi.

Z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi Markiem SAWICKIM rozmawia Ilona SAFT.

– Panie Ministrze, nie jest Pan zwolennikiem dzielenia Europy na stara i nową, jednak trudno nie zauważyć, że ciągle jeszcze nasze rolnictwo ma wiele do nadrobienia, porównując je z krajami, które wcześniej niż Polska tworzyły Unię Europejską...

– Uważam, że najwyższy czas odejść od starych schematów. Nie dzielę Europy na „starą” i „nową”. To płatności nas podzieliły. Chcemy, aby przyszła Wspólna Polityka Rolna powróciła do swych korzeni i miała rzeczywiście solidarnościowy charakter. Dlatego też powinniśmy odejść od historycznych zaszłości, które wpływają na to, że realne poziomy płatności są różne. Nie zgadzam się z teorią, że mamy jesz­cze tak wiele do nadrobienia. Mamy najnowocześniejsze przetwórstwo, zwłaszcza w branży mięsnej i mleczarskiej. Polska żywność zdo­była wiele nowych rynków zbytu dzięki wysokiej jakości i tradycyjnemu smakowi. Podstawowy problem polega w nierównych warunkach konkurencji poprzez nierówny poziom wsparcia, a co za tym idzie i nierówne koszty wytwarzania.

Z Andrzejem KRASZEWSKIM – Ministrem Środowiska – rozmawia Jacek Broszkiewicz

– Skala wyzwań, jakie nadal stoją przed Polską w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego jest taka, że można już mówić o potężnym dziale gospodarki narodowej, który powstał i pracuje po to, by móc im sprostać. Mówi się, że jest on już kołem zamachowym całej ekonomiki. Jakie są według Pana Ministra szanse na to, by ta sfera zaspokajała nie tylko na potrzeby rodzime, ale stała się także ofertą eksportową, polską specjalnością i propozycją zwłaszcza dla krajów są­siadujących z nami od wschodu?

W XXI wieku, kiedy mówimy o globalnej ekonomii, nie sposób pominąć takiego zagadnienia jak zrównoważony rozwój (ang. su­stainable development). Ustawa „Prawo ochrony środowiska” zawiera następującą definicję tego pojęcia: „zrównoważony roz­wój to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i spo­łecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych w celu zagwaranto­wania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego po­kolenia, jak i przyszłych pokoleń.” ...

Prezentujemy państwu kolejną już publikację z zakresu „ZARZĄDZANIE WARTOŚCIAMI INTELEKTUALNYMI”. Tym razem proponujemy menedżerom spojrzenie na jeden z ważniejszych elementów składowych tego, co nazywamy wartością niematerialną w firmie, czyli jej oznaczenie. Rekomenduję Państwu ten artykuł. 

dr Magdalena A. KOLKA   

Redaktor Naczelna Wydawnictwa GLOBAL ECONOMY